Türkiye Veri MCP

Türkiye'nin dört resmi veri kaynağını tek MCP (Model Context Protocol) sunucusunda birleştirir:

• TÜİK — Türkiye İstatistik Kurumu'nun resmi veri portalı (veriportali.tuik.gov.tr) ve SDMX dataflow'ları (databrowser2.tuik.gov.tr) üzerinden 19 temadaki tüm tablolar: her kırılım, her dönem. Scraping yok.

• TCMB EVDS — Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (v3): tüm kategoriler, veri grupları ve binlerce seri; frekans dönüşümü (günlükten yıllığa), agregasyon (avg/min/max/first/last/sum) ve formüller (yüzde değişim, yıllık değişim, fark, hareketli ortalama/toplam) dahil API'nin tüm özellikleri.

• BDDK — Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun FinTürk verisi: il bazında kredi/mevduat/bireysel bankacılık/oranlar/şube-nüfus/altın, 7 gösterge × 7 grup kırılımı (sektör, mevduat/katılım/kalkınma-yatırım bankaları, kamu/yerli özel/yabancı sermaye) × 81 il + yurt dışı. EVDS'de bu il kırılımı yok.

• HMB — Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçe istatistikleri: il bazında genel bütçe geliri (aylık) ve il × kategori bütçe gider/gelir/vergi/denge karşılaştırması, hem merkezi yönetim hem mahalli idareler (belediyeler, il özel idareleri) için. EVDS'de bu il kırılımı yok — EVDS'nin kamu maliyesi kategorisi yalnızca ulusal toplam seriler veriyor.

One MCP server for Turkish official data — TUIK statistics, TCMB EVDS series, BDDK banking data and HMB budget statistics, all with province-level breakdowns EVDS doesn't have, plus tidy CSV export for research pipelines.

Sorumluluk reddi: Bu proje TÜİK, TCMB, BDDK veya HMB ile bağlantılı, onlar tarafından onaylanmış veya desteklenen bir proje değildir. Akademik araştırma amaçlı bağımsız bir araçtır.

Araçlar

TÜİK (anahtar gerektirmez):

EVDS (ücretsiz EVDS_API_KEY gerekir):

BDDK (anahtar gerektirmez):

HMB (anahtar gerektirmez):

Related MCP server: dbnomics

Kurulum

İki yol var: hosted sunucuya bağlanmak (kurulum yok, aşağıdaki ilk bölüm) ya da kendi bilgisayarınızda çalıştırmak (bunun için uv gerekir — curl -LsSf https://astral.sh/uv/install.sh | sh). Anahtar gerektiren tek şey EVDS: evds3.tcmb.gov.tr'den ücretsiz API anahtarı alın (Benim Sayfam → Kayıt → Profilim → API Key). TÜİK, BDDK ve HMB araçlarının hiçbiri anahtar istemez.

En kolay yol — hazır hosted sunucuya bağlanmak

Kurulum gerektirmez, hiçbir platformda uvx/Python derdi yok. Sunucu zaten https://turkiye-veri-mcp.onrender.com/mcp adresinde çalışıyor. TÜİK araçları herkes için anahtarsız çalışır. EVDS araçları için üç platformun desteği farklı — aşağıda platform platform, hangisinin kendi anahtarınızı kullanmanıza izin verdiği net yazıyor.

Claude Code (Mac ve Windows) — kendi EVDS anahtarınızla

claude mcp add-json turkiye-veri '{"type":"http","url":"https://turkiye-veri-mcp.onrender.com/mcp","headers":{"X-Evds-Api-Key":"ANAHTARINIZ"}}'

Bu komut hem Mac'te hem Windows'ta (PowerShell dahil) harfi harfine aynı şekilde çalışır — claude mcp add --transport http ... --header ... biçimini kasıtlı kullanmadık, çünkü o komutta iki bilinen sorun var: Windows'ta -- sonrası parametreleri yanlış ayrıştırma hatası (anthropics/claude-code#15077) ve header'ın bazen sessizce kaydedilmediği ayrı bir hata (anthropics/claude-code#17069). add-json tek parça JSON aldığı için ikisini de atlıyor.

Kurulumdan sonra doğrulayın:

claude mcp list

turkiye-veri karşısında ✔ Connected görmelisiniz. Emin olamıyorsanız ~/.claude.json (Windows'ta %USERPROFILE%\.claude.json) dosyasını açıp headers alanının gerçekten yazıldığını kontrol edin.

Sunucu sahibinin paylaşılan kotasıyla bağlanmak için (kendi anahtarınızı hiç girmeden, ör. bir arkadaşınız zaten kendi anahtarıyla hosted sunucuyu çalıştırıyorsa):

claude mcp add-json turkiye-veri '{"type":"http","url":"https://turkiye-veri-mcp.onrender.com/mcp"}'

Bu, Mac'te doğrulanan add-json komutuyla aynı sözdizimi — sadece headers alanı çıkarılmış hali (o kısım ayrıca çalıştırılıp test edilmedi ama aynı kalıp olduğu için çalışması beklenir).

Claude Desktop — paylaşılan kota (kolay) ya da kendi anahtarınız (ek araç gerekir)

claude_desktop_config.json dosyası uzak (URL) sunucuları doğrudan kabul etmiyor — Desktop'ta iki yol var:

Kolay yol (paylaşılan kota): Uygulama içinde Settings → Connectors → Add custom connector ile https://turkiye-veri-mcp.onrender.com/mcp adresini ekleyin. EVDS araçları sunucu sahibinin anahtarını kullanır.

Kendi anahtarınızla (Node.js gerektirir): mcp-remote köprüsüyle claude_desktop_config.json'a ekleyin:

{
  "mcpServers": {
    "turkiye-veri": {
      "command": "npx",
      "args": ["-y", "mcp-remote", "https://turkiye-veri-mcp.onrender.com/mcp", "--header", "X-Evds-Api-Key: ANAHTARINIZ"]
    }
  }
}

Claude web (claude.ai) — yalnızca paylaşılan kota

claude.ai'nin connector arayüzü şu anda özel header desteklemiyor (Anthropic'in kendi deposunda açık bir özellik talebi: anthropics/claude-ai-mcp#10). Yani web'den bağlananlar kendi EVDS anahtarını veremez, otomatik olarak sunucu sahibinin kotasını kullanır. Settings → Connectors → Add custom connector ile yalnızca URL'yi eklemeniz yeterli:

https://turkiye-veri-mcp.onrender.com/mcp

Kendi bilgisayarınızda çalıştırmak (yerel kurulum)

Hosted sunucuyu kullanmak istemiyorsanız — ör. tamamen kendi EVDS kotanızı izole etmek için — uvx ile yerel kurulum hâlâ mümkün:

claude mcp add -e EVDS_API_KEY=ANAHTARINIZ turkiye-veri -- uvx --from git+https://github.com/ahmthamza/turkiye-veri-mcp turkiye-veri-mcp

Windows'ta bu komut -- hatasına takılırsa, .bat sarmalayıcı çözümü:

@echo off
set EVDS_API_KEY=ANAHTARINIZ
uvx --from git+https://github.com/ahmthamza/turkiye-veri-mcp turkiye-veri-mcp

Dosyayı ör. C:\turkiye-veri-mcp\run_turkiye.bat olarak kaydedip:

claude mcp add turkiye-veri C:\turkiye-veri-mcp\run_turkiye.bat

Örnek kullanım

TÜİK'te işgücüyle ilgili hangi tablolar var? İl bazında olanı 2014'ten itibaren çek.
EVDS'den TÜFE'yi yıllık yüzde değişimle, aylık frekansta 2010'dan bugüne al ve tufe.csv olarak kaydet.
USD/TRY ile politika faizini aynı tabloda, aylık ortalama olarak indir.
BDDK'dan 2026-6 dönemi için İstanbul'daki kamu bankalarının kredi hacmini çek.
HMB'den Ankara'nın (il kodu 06) bu yılki bütçe gelirini aylık olarak göster.
İllere göre merkezi yönetim bütçe giderlerini (tablo: gider) karşılaştır, en yüksek 10 ili sırala.

Teknik notlar

• TÜİK dataflow verisi databrowser2.tuik.gov.tr'nin JSON-stat 2.0 API'sinden gelir (eski SDMX servisi nsiws.tuik.gov.tr 2026-08 itibarıyla erişilemez durumda; kod önce yeni API'yi dener, olmazsa eskiye düşer).

• EVDS v3 API'si kullanılır (evds3.tcmb.gov.tr); anahtar HTTP header'ında gönderilir ve TCMB sunucusunun gerektirdiği legacy SSL ayarı otomatik uygulanır.

• BDDK verisi FinTürk'ün kendi arayüzünün kullandığı POST bddk.org.tr/BultenFinturk/tr/Home/VeriGetir (jqGrid formatı) üzerinden gelir. BDDK sunucusu TLS el sıkışmasında eksik bir ara sertifika gönderiyor (tarayıcılar bunu kendileri tamamlıyor, çoğu istemci tamamlamıyor); eksik ara sertifika (GlobalSign RSA OV SSL CA 2018) pakete gömülüp doğrulama tam olarak yapılıyor, gevşetilmiyor.

• HMB verisi, sitenin JS arayüzünün kullandığı genel bir dosya listeleme API'sinden (GET muhasebat.hmb.gov.tr/portal/v2/files?name=...&id=...) geliyor; dönen HTML içindeki gerçek .xls linkleri indirilip ayrıştırılıyor. HMB'nin bazı .xls dosyaları xlrd ile açılamıyor (bozuk bir kayıt); python_calamine kullanılıyor.

• Endpoint keşfinde Emrah Er'in tuikr R paketinden ve Fatih Mete'nin evds Python paketinden (her ikisi MIT) yararlanılmıştır. BDDK ve HMB endpoint'leri tarayıcı DevTools ile keşfedilmiştir, dokümante bir kaynakları yoktur.

Lisans

MIT

Bilinen sınırlar

• TÜİK istab tidy'leme best-effort'tur. tuik_get_table_data TÜİK'in yaygın şablonlarını çözer ve her çıktıda tidy_confidence döndürür; şablona uymayan tablolarda hata verip sizi ham dosyaya yönlendirir. Ne kadarının çözüldüğünü ölçmek için turkiye-veri-probe kullanın.

• TÜİK SDMX dataflow'larında şimdilik yalnızca key="ALL" desteklenir (yeni databrowser2 API'sinde daraltılmış key henüz yok). Sonucu kendiniz filtreleyin.

• MEDAS/Biruni veritabanları listelenir, veri çekilmez. Portal ağacındaki database düğümleri link olarak döner.

• TÜİK mikroverisi kapsam dışıdır (kurumsal başvuruyla dağıtılır).

• BDDK'da yalnızca FinTürk (İllere Göre) bağlı — diğer bültenler (Günlük/Haftalık/Aylık, Kredi Kartı Bilgileri) henüz eklenmedi.

• HMB'de yalnızca 2026 yılı çalışıyor. Diğer yıllar (2004-2025) ve diğer tablolar (İller İtibarıyla Konsolide Bütçe İstatistikleri 1990-2003, Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Mahalli İdare ve Fonlara Aktarılan Paylar) aynı portal/v2/files API'sini kullanıyor ama her biri kendi klasör "id"sini gerektiriyor — henüz keşfedilmedi.

• Hosted (paylaşılan) sunucuda EVDS anahtarı platforma göre değişir. Claude Code'da X-Evds-Api-Key header'ıyla kendi anahtarınızı gönderebilirsiniz (bkz. Kurulum). Claude web (claude.ai) şu an custom connector'larda özel header desteklemiyor, bu yüzden web'den bağlananlar otomatik olarak sunucu sahibinin kotasını paylaşır. Bu paylaşım bir güvenlik riski değildir (EVDS zaten herkese açık veri sunar) ama yoğun/toplu sorgulardan kaçının — kota tükenirse sunucu sahibinin de erişimi kesintiye uğrar.

• EVDS'de sunucu tarafı seri araması yoktur. evds_search_series ilk çağrıda tüm veri gruplarını gezip yerel bir indeks kurar (birkaç dakika), sonrasında anında çalışır. İndeks 7 günden eskiyse kendini yeniler; hemen yenilemek için refresh=True kullanın.

Kullanım istatistikleri

Anthropic, başkalarının senin custom connector'ına kaç kez bağlandığını sana göstermez — bu bilgi Anthropic tarafında kalır. Bunun yerine sunucu kendi araç-çağrısı sayacını tutar (kişi değil, çağrı sayar):

"TÜİK MCP'de kullanım istatistiklerine bak" (usage_stats aracını çağırır)

Ayrıca proxy olarak: GitHub → repo → Insights → Traffic (ziyaretçi/klon sayısı) ve Render dashboard → Metrics (HTTP istek sayısı) kabaca ilgiyi gösterir.

Önemli sınır: Render'ın ücretsiz katmanındaki disk kalıcı değildir, yeniden dağıtımda/yeniden başlatmada sayaç sıfırlanır. Kalıcı bir sayaç isterseniz Render'da ücretli kalıcı disk eklemek gerekir.

Yeni veri ve yeni seriler

Kod hiçbir seri veya tablo listesi barındırmaz; kataloglar her seferinde kaynaktan sorgulanır. Bu nedenle:

• Mevcut bir serinin yeni gözlemi (ör. yeni ay TÜFE'si) bir sonraki çağrıda gelir.

• Yeni eklenen seri/tablo/tema kod değişikliği olmadan görünür; katalog önbellekleri en fazla 1 saatlik, EVDS arama indeksi en fazla 7 günlüktür.

• Kod değişikliği yalnızca kaynak yapısını değiştirirse gerekir — TÜİK portal adreslerini değiştirirse, bir dataflow kaldırılırsa ya da istab dosyaları yeni bir şablonla yayınlanmaya başlarsa. Bu durumda tuik_get_table_data sessizce yanlış veri döndürmez, hata verip ham dosyaya yönlendirir.

Kapsam denetimi

Kaynaklarda ne olduğu ve MCP'nin ne kadarını sunduğu iddia değil, ölçümdür. Canlı sayım için:

turkiye-veri-audit            # COVERAGE.md üretir

Rapor, TÜİK portalındaki tüm kaynakları üç erişim katmanına ayırıp tema tema sayar (A: SDMX tidy, B: istab dosya, C: MEDAS/Biruni — yalnızca link) ve EVDS'nin kategori/veri grubu/seri toplamlarını canlı API'den doğrular. Portallar değiştikçe raporu yeniden üretin.

istab sondası

istab katmanının ne kadarının tidy'lenebilir olduğunu ölçmek için:

turkiye-veri-probe --per-theme 8   # ISTAB_PROBE.md üretir

Tema başına örneklem indirip dosyaları yapılarına göre sınıflandırır (clean / multiheader / multisheet / crosstab / nontabular) ve parser yazıldığı takdirde ulaşılabilecek tavanı raporlar.